Wyrazy na literę: "D"

Dalekobieżny

- pociąg pokonujący dalszą trasę

Danuta

- pociąg pancerny Wojska Polskiego sformowany w  Poznaniu 29 maja 1919 roku, który służył do 1939 roku 

Darcik

- elektryczne zespoły trakcyjne przeznaczone dla ruchu dalekobieżnego produkcji zakładów Pojazdy Szynowe Pesa Bydgoszcz serii ED161

Dart

- elektryczne zespoły trakcyjne przeznaczone dla ruchu dalekobieżnego produkcji zakładów Pojazdy Szynowe Pesa Bydgoszcz serii ED161

Daszek

- metalowa osłona przed słońcem nad światłami semaforów i tarcz świetlnych

Datownik

- rodzaj stempla skonstruowanego w ten sposób, aby możliwe było w nim takie ustawienie czcionek, aby odcisk tego stempla pokazywał datę i jego odcisk na papierze

Dec

- ten tajemniczy napis na cysternach to: Dyrekcja Eksploatacji Cystern Sp. z o.o. czyli Zakład Gospodarki Cysternami

Decydenci

- ludzie zajmujący wysokie stanowiska w spółkach PKP i decydujący o ich losach

Deelka

- drezynka spalinowa serii DL02

Deelka

- lekka drezyna ręczna

Deeses (DSS)

- system informatyczny sprzedaży biletów kolejowych, który w zależności od popularności może zmieniać ceny biletów (DSS to Dynamiczny System Sprzedaży)

Deesu (DSU)

- to skrót od Dokumentacji Systemu Utrzymania pojazdów kolejowych, czyli komplet dokumentów, który dla zapewnienia bezpiecznej jazdy reguluje przeglądy i naprawy tych pojazdów

Defektomierz

- do badania szyn drogą obserwacji na skali smugi światła odbitego od lustra galwanoskopu lub przez zdejmowanie fotografii, odtwarzanej przez samo światło

Defektoskop

- urządzenie do badania (struktury wewnętrznej), jakości szyn, spoin i zgrzein w torach kolejowych

Defektoskopowy

- rodzaj specjalnego wagonu służącego do sprawdzania wad wewnętrznych szyn

Deformacja

- zniekształcenie zestawów kołowych - odbiegające od normy

Deformacja

- bardzo wysokie temperatury zewnętrzne i upał powodują, że szyny (metalowe) rozgrzewają się nawet do 60 stopni Celsjusza i wtedy następuje wypchnięcie ich na boki, czyli następuje ich deformacja

Deka

- kiedyś płachta do przykrycia ładunku

Dekapitalizowanie

- strategia działań dążąca do (teoretycznie) umocnienia działalności zakładu na rynku

Dekarbonizacja

- strategia (program) w transporcie kolejowym dążąca do złagodzenia zmiany klimatu i poprawy, jakości powietrza w szczególności poszukiwanie paliw alternatywnych i ich wdrążenie w infrastrukturę kolejową

Dekiel

- pokrywa

Dekiel

- potocznie o pustej głowie pracownika (masz pusty dekiel)

Dekle

- potocznie o komplecie dokumentacji kierownika pociągu, które nosi on ze sobą w specjalnej, podręcznej teczce

Dekplacha

- kiedyś tak mówiono o płachcie do przykrywania węgla na tendrze

Denaturat

- lokomotywy elektryczne serii EU07 / EP08, które przeszły pod Przewozy Regionalne i zostały pomalowane na niebiesko (kolor podobny do denaturatu)

Denaturat

- lokomotywa elektryczna, pasażerska serii EP08 w typowym kolorze malowania

Denaturat

- lokomotywa elektryczna, pasażerska serii EP09 w specyficznym malowaniu

Denaturat

- lokomotywa elektryczna (uniwersalna/pośpieszna) serii EU07, lub EP07 (malowanie PKP IC)

Denko

- płaska część czapki kolejowej, która może być kwadratowa lub okrągła

Depnij

- dojedź trochę na wagony lokomotywą na manewrach

Depo

- pomieszczenie (hala) dla lokomotyw (lokomotywownia, szopa)

Depo

- pomieszczenie magazynowe na rampach (skład)

Depot

- dworzec kolejowy z angielskiego

Depot

- lokomotywownia (zajezdnia z angielskiego)

Deputat

- przydział dla pracownika np. podkładów

Derma

- siedzenia ceratowe (z dermy) w jednostkach trakcyjnych.

Desant

- dość pogardliwie o wysiadających z pociągu - np. pasażerów z pociągu

Desat (dSAT)

- to element linii kolejowej nowej generacji urządzenia do detekcji stanów awaryjnych taboru poruszającego się po torach, które ostrzegają, alarmują i zabezpieczają (stan kół taboru)

Deteerka (DTR)

- warsztatowa dokumentacja techniczno-ruchowa pojazdu trakcyjnego

Deteerka (DTR)

- to skrót od Dokumentacji Techniczno Ruchowej dla każdego pojazdu, maszyn i urządzenia - nazywana także paszportem maszyny

Detekcja

- badanie, sprawdzenie, wykrywanie uszkodzeń urządzeń

Dewestacja

- niszczenie bezcelowe mienia kolejowego

Dewizy

- pospolita nazwa pociągów towarowych nawiązująca do kolejowego powiedzenia: „najpierw walizy, a potem dewizy”

Dewizy

- po prostu eksportowy towar w pociągach towarowych, za, który otrzymujemy zapłatę w dewizach

Diabeł

- lokomotywa o numerze inwentarzowym 666 (np. Ty2-666)

Diabeł

- osoba z drużyny parowozowej (palacz, pomocnik), która w trakcie służby zabrudziła się od węgla

Diagnosta

- zajmuje się diagnostyką urządzeń kolejowych i nawierzchni kolejowej - odpowiada, za jakość i terminowość dokonywanych przeglądów i za prawidłową ich pracę

Dialog

- wspólne rozmowy np. pracodawcy i związków zawodowych

Diesel

- silnik spalinowy, wysokoprężny o zapłonie samoczynnym

Diesle

- lokomotywy z silnikiem spalinowym

Digitizer

- w komputerowym stanowisku operatorskim służący do wprowadzania poleceń

Diorama

- kolejowa makieta modelarska

Dispolok

- lokomotywa elektryczna EU45 (Czarna Wdowa)

Dławik

- dławik torowy przewodzi prąd stały natomiast stanowi izolację dla prądów przemiennych urządzeń sterowania ruchem kolejowym

Długa

- dwie sztuki lokomotyw spalinowych wyprodukowanych dla PKP serii SP47 przez zakłady HCP z Poznania w latach 1975–1977

Długie

- rodzaj świateł reflektorów na lokomotywie o dalekim zasięgu świecenia

Dmuchać

- ustawić na lokomotywie zawór maszynisty na pozycję napełniania lub jazdy w celu popełnienia sprężonym powietrzem przewodu głównego

Dmuchać

- napełniać przewód główny sprężonym powietrzem do wartości 0,5 MPa

Dmuchaj

- polecenie np. dla maszynista, aby dmuchał w alkomat

Dmuchanie

- badanie alkomatem pracowników kolejowych przed służbą

Dmuchawka

- to rura (do wytworzenia podciśnienia) zwinięta w okrąg i umieszczonej współosiowo z kominem, w której są otwory skierowane ku górze, przez które wypuszczana jest para pod odpowiednim ciśnieniem, aby wyciągała (sztucznie) spaliny z dymnicy zwłaszcza podczas postoju parowozu

Dochodzenie

- proces administracyjny wyjaśniający warunki, motywy i skutki przewinienia służbowego

Dochodzenie

- kartka, na której musimy podać swoje dane i wyjaśnić warunki, motywy i skutki powstania przewinienia czy wypadku

Dochodzeniowiec

- pracownik administracyjny, który prowadzi wyjaśniający warunki, motywy i skutki przewinienia służbowego

Dodatek

- należność za dodatkową pracę np. za niedzielę, za noc …

Dodatek

- pociąg dodatkowy

Dodatek

- dodatkowe, uzupełniające i zmieniające się okresowo przepisy kolejowe w formie dodatku

Dodatkowy

- zawór do hamowania samej lokomotywy, skrócona nazwa dodatkowego zaworu maszynisty skrócona nazwa dodatkowego zaworu maszynisty

Dodatkowy

- chodzi o dzień wolny w planie pracy

Doderka

- czapka zimowa SOK

Doić

- wypuścić powietrze ze zbiornika wagonu w celu jego wyluzowania (ciągnąć za odluźniacz)

Dojazdowy

- tor prowadzący do lokomotywowni

Dojście

- pociąg jadący przed nami nie dojechał jeszcze do stacji

Doładowarka

- turbosprężarka, czyli maszyna wirowa składająca się z turbiny i sprężarki. Służy do doładowania silnika spalinowego. Turbina jest zasilana spalinami z silnika, a sprężone powietrze zasila silnik zwiększając jego sprawność.

Donald

- wąskotorowa lokomotywa spalinowa serii Lyd2 produkowana w Bukareszcie na wiązary, budowana w różnych wersjach szerokości torów wąskotorowych

Donosiciel

- pracownik, który donosi do władzy o wszystkim, co się dzieje i mówi w danym zespole pracowniczym

Dopancerzony

- wagon w pociągu pancernym (węglarka niskoburtowa) przystosowany do potrzeb tego pociągu

Doróbka

- rodzaj pracy

Dowodzenia

- wagon w pociągu pancernym służący do przewożenia piechoty, która była opancerzona i uzbrojona w karabiny maszynowe, oraz posiada stanowisko dowodzenia tym pociągiem

Dowozowa

- rodzaj trasy do głównego środka transportu (np. kolejowego) wykonywana za pomocą transportu samochodowego

Dozator

- ruchome klapy w wagonach samowyładowczych uruchomiane ręcznie lub pneumatycznie

Drabinka

- zespół styków uzależniających różne obwody, mechanicznie przestawiana od wyłącznika szybkiego

Dragon

- przeznaczone do prowadzenia ciężkich pociągów towarowych do 4500 ton, sześcioosiowe lokomotywy elektryczne serii ET25 / ET26 - produkowane przez Newag Gliwice

Dragon

- to lokomotywa elektryczna 6-cio osiowa serii E6ACT, sześcioosiowa produkowana przez Newag Gliwice do prowadzenia ciężkich składów towarowych do 4500 ton

Dragon 2

- najmocniejsza lokomotywa elektryczna jednoczłonowa w Polsce typu E6ACTad

Dragon 2

- lokomotywa elektryczna, sześcioosiowa, wyposażona w silniki asynchroniczne, przeznaczone do przewozów towarowych serii E6ACT

Dragon 2

- to lokomotywa elektryczna serii E6ACTa, która jako pierwsza polska lokomotywa wyposażona był w energoelektronikę

Dragonik

- patka sukienna zapinana na dwa guziki z tyłu kożucha kolejowego

Drajszuba

- obrotnica

Drąg

- długi, dość gruby, drewniany kij służący manewrowym do odczepiania sprzęgów wagonowych podczas rozrządu

Drąg

- rogatka zabezpieczająca przejazd kolejowy (szlaban)

Drąg

- kantownica do kantowania szyn trójzębna

Drągi

- element ruchomy (opuszczany i podnoszony) rogatki przejazdowej (szlabanu)

Drągi

- korbowody i wiązary na parowozie  

Drążek

- popularnie o łomie (brecha)

Dreamliner

- nazwa ze względu na awaryjność - niskopodłogowe autobusy szynowe serii SA139 zaprojektowane i zbudowane w Bydgoskiej PESA

Drenaż

- urządzenia odwadniające, które umożliwiają zebranie i odprowadzenie wód. Są to między innymi: rowy, rynny, sączki, warstwy filtracyjne, ciągi drenarskie czy wały odprowadzające

Drenowanie

- to w systemie odwadniania torowiska ukierunkowane prowadzenie wód wzdłuż materiału w systemach drenażowych oraz oddzielanie jej od innych warstw gruntu

Drewniaki

- podkłady o przekroju prostokąta wykonywane z drewna drzew iglastych lub liściastych, takich jak: sosny, buku lub dęby, aby zwiększyć ich żywotność są nasycane środkiem przeciwgnilnym

Drezyna

- rodzaj lekkiego pojazdu szynowego, używanego zwykle przez służby utrzymania szlaku do prowadzenia nadzoru, przewozu materiałów i narzędzi, transportu drużyn roboczych czy do celów turystycznych

Drezyniarz

- miłośnik drezyn, który przeszło pół roku spędza na swojej zapomnianej przez świat linii kolejowej i tam też się udziela

Drezynka

- dwuczłonowy autobus szynowy SN81 - eksploatowany przez Przewozy Regionalne, wcześniej Polskie Koleje Państwowe, produkowany w latach 1988–1990 przez Kolzam Racibórz

Drezynowanie

- jazdy drezynami tych, którzy to lubią, czyli miłośników i pasjonatów drezyn kolejowych

Drezynownia

- pomieszczenie na drezyny, podobnie jak na lokomotywy, tylko mniejsze

Drgnęła

- ruszyła lokomotywa, która była uszkodzona

Droga

- popularne zapytanie o możliwość dalszej jazdy pociągu np. czy jest wolna droga dla pociągu?

Drogowa

- rodzaj prędkości pociągu lub pojazdu trakcyjnego

Drogowcy

- pracownicy służby drogowej

Dromader

- lokomotywa spalinowa wąskotorowa serii WLs150 o różnym rozstawie kół

Dromader

- lokomotywa spalinowa wąskotorowa serii Lyd1o różnym rozstawie kół

Dropsy

- okrągłe ciężary w kształcie pastylek dropsów na końcu przęsła naprężenia sieci trakcyjnej

Drożnik

- to pracownik pracujący na przejazdach kolejowych, którego zadaniem jest obsługa przejazdów i przejść kolejowych (zwrot rzadziej stosowany)

Druczek

- jeden z biletów z książeczki biletowej pracowników PKP

Drutociągi

- to inaczej pędnie

Druty

- potoczna nazwa przewodu jezdnego sieci trakcyjnej

Drużyna

- załoga obsługująca pojazdy trakcyjne

Drylować

- dogłębnie dyskutować np. na szkoleniach na dany temat

Drzewo

- podkłady drewniane

Dublet

- dwie tej samej serii lokomotywy na stacji obok siebie

Dudy

- urządzenie mechaniczne zakładane na sprzęg śrubowy lokomotywy do jazdy awaryjnej z elektrycznym zespołem trakcyjnym posiadającym sprzęg samoczynny

Dudy

- półsprzęg do jazdy awaryjnej z zespołem trakcyjnym, który umożliwia podłączenie lokomotywy elektrycznej lub spalinowej ze sprzęgiem Scharfenberga

Duet

- dwie lokomotywy na pociągu

Dumpcar

- wagon samowyładowczy, który posiada pudło przechylane na obie strony przy pomocy siłowników pneumatycznych i z burtami otwieranymi mechanizmem dźwigniowym

podczas przechyłu typu 418Vc

Duna

- parowóz typu Px48

Duńczyk

- spalinowe zespoły trakcyjne MR/MRD produkowane w latach 1978-1985 dla kolei duńskich, a także w posiadaniu przewoźnik ARRIVY

Dwójeczka

- towarowa parowa serii Ty2            

Dwójka

- parowóz Ty2 (potocznie tajgrek)

Dwójka

- manewrowa lokomotywa spalinowa produkcji polskiej SM42

Dwójka (Skala 2)

- nazwa skali stosowanej w modelarstwie kolejowym o podziałce 1: 22,5 i rozstawie szyn 64 milimetrów, znana bardziej, jako kolejka ogrodowa odporna na warunki pogodowe i idealna do dużych ogrodów

Dwudrożny

- pojazd, który może się poruszać po drodze i po torach jak np. Unimog

Dwukabinowa

- rodzaj lokomotyw z dwoma kabinami (przednia i tylna)

Dwukierunkowy

- potoczna nazwa ruchu pociągów po danym torze

Dwunapędowe

- pojazdem zwane hybrydami, czyli o napędzie spalinowo elektrycznym

Dwunastka

- silnik spalinowy, w układzie cylindrów w kształcie litery ”V” z dwunastoma cylindrami

Dwuprzerwowy

- rodzaj stycznika stosowanego na elektrycznych pojazdach trakcyjnych

Dwuramienny

- rodzaj semafora kształtowego

Dwusuw

- Gagarin, czyli spalinowa lokomotywa towarowa z silnikiem dwusuwowym ST44

Dwusystemowe

- pojazdy o napędzie elektryczno-spalinowym

Dwutotówka

- linia kolejowa o dwóch torach

Dyble

- rodzaj wkładki do wkręcenia śruby w otworze podkładu

Dychawica

- elektryczna dwuczłonowa lokomotywa towarowa serii ET40

Dygać

- jechać składem pociągu na manewrach

Dygać

- uruchomić jazdę pociągu

Dykta

- denaturat wlewany do układu powietrznego pojazdy trakcyjnego

Dyktuj

- można podać treść rozkazu przez radiotelefon

Dyktuj

- maszynista do dyżurnego ruchu przez radiotelefon, aby rozpoczął czytanie niektórych rozkazów szczególnych

Dylatacja

- szyny, jako dość długie odcinki wykonane ze stali pracują pod wpływem zmiany temperatur – zimna i ciepła, dlatego w pewnych odstępach montuje się tak zwane styki dylatacyjne szyn, które umożliwiają wzajemne przesuwanie się dwóch odcinków szyn wobec siebie

Dyliżans

- tak nazywano wagon odkryty dla ludzi 

Dymać

- uruchomić ciężką jazdę na manewrach

Dymara

- parowóz z którego komina wydostają się kłęby ciemnego dymu snującego się wzdłuż pociągu

Dymnica

- przednia część kotła parowego parowozu, od przodu zamykana drzwiami

Dyrekcyjny

- rodzaj dyspozytora

Dyrektywa

- jest to kolejowy, nakazujący akt prawny, na podstawie, którego spółki PKP regulują pracę i funkcjonowanie spółki

Dyrektywa

- rozkaz, polecenie bezwarunkowego wykonania bądź zaniechania określonej czynności bądź innego zachowania (tj. akty indywidualne i konkretne), wydane przez osobę u władzy (przełożony, zwierzchnik) dla osób, którym wydano polecenie (podwładnym, pełniący służbę, pracownikom).

Dyskoteka

- migające światła na przejeździe kolejowym

Dyskoteka

- na semaforze świetlnym wyświetlają się wszystkie światła, plus sygnał zastępczy

Dyspozytor

- koryguje i odpowiada za właściwe wykonywanie pracy przez pracowników

Dyspozytora

- jest to monitorowanie i koordynowanie działań zapewniających ciągłą pracę na kolei

Dystynkcje

- oznaczenia (naszywane na mundur) stanowisk służbowych zajmowanych przez poszczególnych pracowników

Dystynkcje

- rodzaj emblematu (patki) na kołnierzu kurtki i płaszcza mundurowego

Dysza

- jeden z elementów zaworu rozrządczego.

Dyszel

- w zastawie kołowym tocznym, mała ostoja półwózka w kształcie leżącego trójkąta

Dyżur

- rodzaj jednej ze służb pracowników kolejowych

Dyżur

- oczekiwanie w domu na pracę.

Dyżurka

- pomieszczenie na peronie dyżurnego ruchu

Dziadostwo

- manewrowa lokomotywa spalinowa, normalnotorowa serii SM15 - produkowana w latach 1963-1966 w zakładach Fablok w Chrzanowie na bazie radzieckiej lokomotywy ТGМ3

Dziaduszki

- stare lokomotywy parowe, za którymi nam tęskno

Działka

- teren (odcinek linii) zarządzania sekcji drogowej

Działka

- (robocza), obszar obsługi danej służby drogowej

Dzidziuś

- spalinowy szynobus serii SA109

Dziennikarze

- pracownicy pracujący na dniówki, czyli na 8 godzin

Dzienny

- ogólne określenie sygnałów stosowanych w porze dziennej

Dzierżawa

- wynajęcie przez innego przewoźnika lokomotywy na określony czas

Dziewiątka

- elektryczna lokomotywa do prowadzenia pociągów pośpiesznych serii EP09

Dziewiętnastka

- elektryczne zespoły trakcyjne serii EN57-19xx - gdzie xx oznacza numer od 00 do 53

Dziewiętnastki

- elektryczne zespoły trakcyjne serii EN57 z kabinami nowszego typu (warszawskie)

Dzięcioł

- potoczna nazwa rewidenta taboru (od stukania w pracy młotkiem po kołach)

Dziki

- lakoniczna nazwa pociągu pospiesznego lub ekspresowego

Dziobak

- Polskie Pendolino serii ED250 – zespół trakcyjny elektryczny dużych prędkości

Dziobnica

- dziobnica składa się z dzioba i szyn dziobowych, a tworzą ją wewnętrzne toki szynowe przecinających się torów w krzyżownicy

Dziób

- element dziobnicy w rozjeździe kolejowym

Dziura

- to najniżej położone miejsce na szlaku kolejowym w terenie gdzie tory biegną z góry i pod górę

Dziurkacz

- popularnie o kasowniku biletów, który wycinał dziurki w biletach po ich skasowaniu

Dziurkowanie

- kasowanie biletów kolejowych na przejazd pociągiem

Dziwadło

- lokomotywa o dość nietypowym wyglądzie

Dzwonidło

- dzwonki na przejazdach kolejowych (kiedyś)

Dzwonki

- sygnał dźwiękowy na przejeździe kolejowym

Dźwignia

- dźwignia nastawcza, która powoduje przestawienie obsługiwanego urządzenia za pomocą pędni elastycznych

Dźwignica

- urządzenie służące do podnoszenia i przemieszczania ładunków z jednego miejsca na inne miejsce za pomocą haka lub innego urządzenia chwytającego

Dźwignik

- dźwignia (urządzenie) do podkładów, która służy do uniesienia podkładu, szyny w pionie w czasie jego wymiany za pośrednictwem sztywnego elementu takiego jak śruba, zębatka, tłoka hydrauliczny itp.